W polskim Sejmie rozpoczął się proces legislacyjny projektu ustawy o nadaniu osobowości prawnej rzece Odrze – obywatelskiej inicjatywy, pod którą zebrano blisko 100 tys. podpisów. Jeśli ustawa zostanie przyjęta, Odra przestanie być w świetle prawa wyłącznie „przedmiotem”, a stanie się podmiotem posiadającym własne prawa, które będą mogły być reprezentowane w sądzie przez specjalny komitet reprezentantów. Celem projektu jest wzmocnienie ochrony rzeki, ponieważ – jak wskazują autorzy – obecne przepisy okazały się niewystarczające, co pokazały m.in. katastrofy ekologiczne na Odrze w ostatnich latach.

Przeczytaj też: Blackout w Hiszpanii i Portugalii

Projekt wpisuje się w globalny ruch tzw. praw natury, w którym elementy przyrody otrzymują osobowość prawną, aby mogły być skuteczniej chronione. Takie rozwiązania funkcjonują już m.in. w Nowej Zelandii, Kolumbii, Kanadzie czy Hiszpanii, a inspiracją dla wielu krajów była konstytucja Ekwadoru, która jako pierwsza na świecie wpisała prawa natury do konstytucji. Nadanie osobowości prawnej nie oznacza, że rzeka staje się „człowiekiem”, ale że jej interes – prawo do istnienia, naturalnego przepływu, ochrony przed zanieczyszczeniami – może być reprezentowany w postępowaniach administracyjnych i sądowych.

Przeczytaj też: Nowy CPN, czyli tańsza benzyna

Inicjatywa nadania osobowości prawnej Odrze powstała po katastrofie ekologicznej i jest efektem kilku lat pracy społeczników, naukowców i organizacji pozarządowych. Projekt zakłada m.in. powołanie komitetu reprezentującego rzekę oraz katalog podstawowych praw ekosystemu Odry, takich jak prawo do istnienia, naturalnych procesów i ochrony przed degradacją. To rozwiązanie ma nie zakazywać korzystania z rzeki, ale wymusić uwzględnianie jej stanu ekologicznego przy podejmowaniu decyzji gospodarczych i inwestycyjnych.

Temat budzi w Sejmie sporo kontrowersji, widać to po wynikach głosowania. Za tym żeby odrzucić projekt w pierwszym czytaniu 27 marca br. głosowało 195 posłów i posłanek, 210 głosów oddano przeciwko odrzuceniu, a 28 parlamentarzystek i parlamentarzystów wstrzymało się od głosu.

Zdj. Odra Krzysztof Płocha on Unsplash